Pierwszy etap projektu miał charakter laboratoryjny. Jego celem było stworzenie podstaw technologii: opracowanie receptur granulatów, sprawdzenie ich właściwości oraz zweryfikowanie, czy połączenie materiałów odpadowych z preparatami mikrobiologicznymi może skutecznie ograniczać mobilność metali ciężkich w gruncie.
Prace prowadzono w małej skali, aby sprawdzić poprawność koncepcji. Równolegle rozwijano biologiczną i materiałową część rozwiązania oraz oceniano wpływ przygotowanych mieszanek na właściwości gruntów.

Zakres projektu
Opracowanie oraz wdrożenie całkowicie nowego produktu w postaci mieszanki z wykorzystaniem przetworzonego granulatu przeznaczonej do stabilizacji gruntów zanieczyszczonych metalami ciężkimi.
Stabilizacja metali z wykorzystaniem mikroorganizmów
Do badań wybrano cztery rodzaje gruntów: piasek równoziarnisty, piasek gliniasty, piasek pylasty oraz grunt antropogeniczny. W kontrolowany sposób zanieczyszczono je cynkiem, kadmem, miedzią, niklem i ołowiem. Większość metali znajdowała się w fazie stosunkowo łatwo wymywalnej, co pozwalało w wymagających i powtarzalnych warunkach ocenić skuteczność ich zatrzymywania.
Kluczowym elementem badań były preparaty mikrobiologiczne oparte na bakteriach ureolitycznych. Mikroorganizmy immobilizowano, czyli osadzano, na dwóch typach nośników: zeolicie i biowęglu.


Wyniki badań laboratoryjnych
Po wprowadzeniu preparatów do zanieczyszczonych gruntów zaobserwowano wyraźne ograniczenie ilości metali pozostających w fazie wodnej. W najskuteczniejszych wariantach ilość wymywanych metali spadała do poziomu poniżej 1% wartości obserwowanej w próbach kontrolnych.
Efektywność zależała zarówno od rodzaju gruntu, jak i zastosowanego nośnika. W wielu wariantach szczególnie dobre rezultaty uzyskiwano dla preparatu immobilizowanego na zeolicie. Z tego powodu do dalszych etapów prac wybrano właśnie zeolit.
Od odpadów do powtarzalnego granulatu
Równolegle rozwijano technologię wytwarzania granulatu. Wykonano około 60 próbnych mieszanek, analizując ich wilgotność, podatność na granulację, zachowanie w kontakcie z wodą oraz wymywalność zanieczyszczeń.
Opracowanie i wybór receptur
Opracowano procedurę prowadzenia procesu technologicznego, w tym kolejność dozowania składników i zakres wilgotności pozwalający uzyskać powtarzalną, zgranulowaną strukturę materiału.
Spośród testowanych wariantów wytypowano trzy receptury: G1, G2 i G3. Przy wyborze uwzględniano między innymi odporność na działanie wody. Wybrane materiały zachowywały zgranulowaną postać po teście wymywania. Każdą z mieszanek przygotowano następnie w większej, około 1,5-tonowej partii przeznaczonej do dalszych badań.

Kontrola jakości surowców
Istotnym elementem prac była kontrola jakości surowców odpadowych. Największym wyzwaniem przy doborze strumieni materiałowych okazały się przede wszystkim chlorki, siarczany i fluorki.
Wyniki pozwoliły wypracować sposób kontroli surowców. Pokazały również, że mimo naturalnej zmienności odpadów możliwe jest uzyskiwanie powtarzalnych parametrów produktu końcowego.
Wpływ granulatu na właściwości gruntu
Druga część etapu obejmowała szeroki zakres badań geotechnicznych: analizę uziarnienia, badania Proctora, CBR, czyli kalifornijskiego wskaźnika nośności, wytrzymałości na ściskanie oraz odporności na działanie mrozu.
Badania pozwoliły określić optymalną wilgotność i warunki zagęszczania, a także rzeczywisty wpływ granulatu na właściwości mechaniczne różnych typów gruntów.
Znaczenie rodzaju podłoża
Skuteczność granulatu była silnie uzależniona od rodzaju podłoża. Szczególnie obiecujące rezultaty uzyskano dla piasków równoziarnistych. Już dodatek granulatu na poziomie 5–10% pozwalał w wielu wariantach osiągać wartości CBR powyżej 40%.
W przypadku gruntów bardziej wymagających najlepsze parametry uzyskiwano w układach łączących grunt, granulat i niewielki dodatek spoiwa cementowego. Wyniki wskazywały więc na potrzebę dopasowania składu mieszanki do badanego podłoża.
Badania umożliwiły wskazanie najbardziej perspektywicznych receptur oraz odrzucenie wariantów, które nie zapewniały odpowiedniej trwałości lub mrozoodporności. Do kolejnego etapu skierowano rozwiązania o największym potencjale technologicznym.
Co udało się osiągnąć
Etap I pozwolił przejść od koncepcji do konkretnych receptur materiałowych i biologicznych. Potwierdzono możliwość znaczącego ograniczenia wymywania metali ciężkich w warunkach laboratoryjnych, opracowano powtarzalny proces produkcji granulatów oraz wytypowano mieszanki poprawiające właściwości geotechniczne wybranych gruntów.
Od laboratorium do poletek doświadczalnych
Wyniki pierwszego etapu stały się punktem wyjścia do przeniesienia rozwiązania z laboratorium na poletka doświadczalne. Kolejny krok miał pozwolić na sprawdzenie technologii w warunkach znacznie bliższych rzeczywistym zastosowaniom.

